Kadınlara Özel Haller
Hayız fıkıhta; bir hastalık sonucu olmadan, ergenlik çağına gelmiş her kadının rahminden belirli günlerde gelen kandır.
Hayız; Allah-u Zülcelâl’ın kadınlara vermiş olduğu bir ceza değildir. Bu düşünceler Hıristiyan ve Yahudilere aittir. Bu tahrif edilmiş dinler de kadın bütün kötülüklerin ve şeytani iğvaların kaynağı olarak gösterilir. Bundan dolayı kadını lanetli olarak kabul ederlerdi. İslamiyet ise kadına yapılan bu hakaretleri ortadan kaldırmış ve kadına ulvi bir makam kazandırmıştır. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.v) buyurmuştur:
“cennet anaların ayakları altındadır.”
Cahiliye adetlerin de ve diğer dinlerin hurafelerin de hayızlı kadın pis ve necis olarak görülmüş. Hayızlı halde artığı necis sayılmıştır
Hz. Aişe validemizin haber verdiğine göre hayızlı bulunduğu bir günde, Resulullah efendimiz yediği eti önce Aişe annemize ısırttırmış, onun dişlerinin değdiği yerden kendisi ısırıp eti yiyerek bu cahiliye adetlerinin asılsız olduğunu ispat etmiştir. Bir hadis-i şeriflerinde de:
“hayız Allah-u Zülcelâl’ın âdem kızlarına takdir ettiği bir şeydir. Buyurarak hayızın kadınlara Allah’ın bir cezası değil, takdiri olduğunu emretmişlerdir”
İlk hayız gören kadın Hz. Havva annemizdir. Hz. Havva cennetten çıktıktan sonra hayız görmeye başlamıştır
Tıp İlminde Hayız
Kızlar ergenlik çağına girmeleriyle beraber vücutlarındaki değişime paralel olarak fiziksel değişime de uğrarlar. Bu fiziksel değişimin birisi de hayızdır.
Adet kanaması özetle hormonal etki ile yumurtalıklar ve rahim’in ayda bir muhtemel bir gebeliğe hazırlanması ve hamilelik olmadığında ise yapılan hazırlık ürünlerinin dışarı atılması olayıdır. Kanamanın kesilmesi ile rahim ve yumurtalıklar tekrar gebeliğe hazırlanmaya başlar ve gebelik olmadığında tekrar adet kanaması başlar. Bu hal adetten kesilme yaşı gelene kadar bu şekilde devam eder gider.
Adet kanamaları normalde yirmi beş ila otuz bir gün de bir, yaklaşık aynı aralıklarla düzenli olarak devam eder. Üç gün ile beş, yedi, on güne kadar devam eder
Hayızın Vakti
Kadınlarda sinni büluğ ve sinni iyas vardır. Kız çocuğunun büluğ yasının başlangıcı olan dokuz yaşına gelmesine sinn-i büluğ denir. Hayızın kesildiği yaşlılık haddi ise elli beştir. Buna da sinn-i iyas denir.
Bir kız dokuz yaşından itibaren hayız görerek baliğa olabilir. Artık bu hayızla bu kız üreme organlarının gelişiminin kemale erdiği ve cinsel olgunluk devresine girdiğine hükmedilir. Eğer kadın bu yaştan evvel ve elli beşten sonra kan görecek olursa bu kan ya hastalık belirtisi ya da bozuk bir kandır adetten sayılmaz.
Kız adet kanını gördükten sonra baliğ sayılır ve İslam’ın bütün emirleri ona farz olur. Erkek çocukta ihtilam olunca baliğ sayılır. Eğer adet kanı gelmez ve ihtilamda meydana gelmez ise on beş yaşının tamamlanmasıyla ergenlik çağına girmiş sayılırlar.
Sinn-i iyas yani adetten kesilme yaşı da Hanefi’ye göre elli beş yaşıdır. Bu yaştan sonra gelen kanlar artık hayız kanı sayılmazlar.
Hayız Kanının Renkleri
Adet halindeki kadınlarda görülen kanların renkleri altıdır.
1-Kırmızı ve siyahlık: ittifakla hayız kanıdır.
2-Sarı renk; sarımsı ve irini andıran renkte bir sıvıdır.
3-Bulanıklık; kirli suyu andıran renkte bir kandır.
4-Toprak rengi; toprak rengine benzeyen kandır. Önce sarı sonra da bu rengi alır.
5- Yeşilimsi renk; bir çeşit bulanık renkte kandır. Bu kanın rengini bozuk gıdalar değiştirir. Bu kan daha çok yaşlı kadınlarda görülür.
Hayız Kanının Ayırıcı Özellikleri
- Pis ve kokan ve katı olan,
- Sadece pis kokan ve katı olmayan,
- Sadece katı olan ve pis kokmayan,
- Hem katı olmayan hem de pis kokmayan kandır.
Hayızın Bitimini Tespit Etmek
Hayız müddetinin bittiği renkleri değişik olan bu kanamaların tamamen biterek gelen akıntının safi beyaz rengini alması ile anlaşılır. Saf beyazlık görüldüğünde veya kuruduğu zamanda adet sona erer. Bu ise hayızın bitimi esnasında bir çeşit sümüğe benzer akıntının gelmesi veya kadının kendi durumunu yoklamak için fercine koyduğu bez veya pamuğun beyaz olarak çıkması ile anlaşılır. Bu durumda olan kadın yıkanıp namaz kılması, oruç tutması ve diğer görevlerini yerine getirmesi gerekir.
Renkte önemli olan ilk vakittir.
Kanında renginde muteber olan vakit, bezin kaldırıldığı ilk vakittir. Bez kaldırıldığı zaman kan ne renkte ise ona bakılır. Kan beyaz renkte iken bir müddet sonra ıslaklık kuruduğu için sararırsa beyazlık muteberdir. Eğer önce sarıda sonradan beyazlaşırsa bu defa da sarı muteberdir.
Hayzın Müddeti
Hayızın en az müddeti üç gün üç gece, yani 72 saat, en çoğu da 10 gün 10 gece yani 240 saattir. Bu zamana şeriat âlimleri hayız nisabı demişlerdir.
Üç günden az, 10 günden fazla gelen kan, hayız kanı olmayıp, bir hastalık belirtisi sayılır. Delil şu hadis-i şeriftir. Hayızın bakire kız ve evlenmiş kadın için en az müddeti üç gün, en çoğu ise 10 gündür.
İki Hayız Arasındaki Temizlik Müddeti: İki hayız arasındaki temizlik müddetinin en azı geceleri ile 15 gün, en çoğu içinde bir hudut yoktur. Bir kadın ömrünün sonuna kadar da adet görmeyebilir.
İki kan arasında meydana gelen kesinti on beş günden az ise adet devam ediyor demektir. Kan kesildikten sonra temizlenme süresi on beş gün veya daha fazla devam ederse bu müddet temizlenme müddeti olarak kabul edilir.
Bir adet bir kere ile kararlaşmış olur.
Şöyle ki, henüz adet görmeye başlayan bir kız, ilk defa 7 gün kan sonrada22 gün temizlik görse adet müddeti 7 gün olarak kararlaşmış olur.
Hayız Günleri İçinde Kan Gelmeyen Günler: Hayızın başlama ile görülen kan, daha sonra bir müddet kesilir. Acaba bu süre hayız günlerinden sayılır mı?
_ Hayız süresi içinde kanın görülmediği sürelerde hayızlı kabul edilir. Bir gün kan görse, ikinci gün de bir pamuk koyduğu halde kirlenmeyecek şekilde kan görmeyecek olsa ve bundan sonraki gün yine kan görecek olursa ve bu durum, âdeti esnasında böyle devam edip giderse, kadın bütün bu süre içinde hayızlı kabul edilir.
Adet Günleri Belli Olan Kadınlar: Bazı kadınların adet günleri bellidir. Mesela her ay beş, yedi, dokuz gün adet görürler. Böyle bir kadına “mutade”denir. Yani âdeti belli olan demektir. Adet bir kez geldiği üzere karalaşmış olabilir. Ondan sonra devamlı olarak kendisinden bir hastalık sebebi ile kan gelecek olsa, onun hem adet günleri hem de temizlik günleri belli olduğundan her ay ona göre hesap edilir.
Adet Günleri Değişik Olan Kadınlar: Bazı kadınların adet günleri belli değildir. Devamlı değişir. Mesela, bir ay beş, bir ay altı gün diğer aylarda daha az veya daha fazla adet görebilirler. Bu durumlarda tedbirli olmak gerekir. Şöyle ki, böyle bir kadın altıncı gün olunca yıkanır. Namazını kılar. Ramazanı şerife tesadüf ederse orucunu tutar.
Çünkü altıncı gündeki kanın istihaze kanı olma ihtimali vardır. Fakat altıncı gün çıkmadıkça cinsel ilişkide bulunamaz. Boşanmış ise iddeti bitmiş sayılmaz. Hayız kanı olma ihtimali vardır. (İslam ilmihali, bilmen)
Adet Nasıl Değişir: Kadınların belirli adet günleri bazen değişir. Bir âdetin değişmiş olması için o ana kadar gördüğü âdete aykırı iki adet görmesi gerekir. Misal; her ay beş gün adet gören bir kadın, sonra iki kez dört gün veya iki kez altı gün adet görse, onun âdeti artık beş günden, altı veya dört gün olarak değişmiş kabul edilir. Adet, bir defa ile yerleşir, iki defa ile değişebilir. Bununla beraber imam Ebu Yusuf’a göre, adet ile değişmiş olabilir. Buna yeni âdetin eskisini bozup yerini almasına “fesh-i adet” de denir. (menhen-ül varidin)
Değişim İki Şekilde Olur.
1- Zamanda Değişim: Kanın eski adet zamanını değiştirip normal vaktinde gelmemesidir. Misal; kadının âdeti önceki ayın başlangıcında beş gün kan görmek iken, bu ayda o beş günün vakti geldiği halde hiçbir şey görmemiş ise, hatta bu ayın geride kalan günlerinde de kan görmemiştir. Veya geri kalan günlerinden beş gün kan görmüştür ki, adet zamanı değiştirip başka bir zamana geçmiş demektir.
2- Sayıda Değişim: Kanın önceki kan ve temizlik günlerinden eksik veya fazla gelmesidir. Misal; bir kadının önceki âdeti beş gün hayız, yirmi beş gün temizlik olduğu bu halde bu kez üç gün hayız, yirmi üç gün temizlik olursa işte bu adette sayı açısından değişim olmuş demektir.
